Fandom

Wszystko o Poznaniu

Ulica Jana Matejki

5411stron na
tej wiki
Dodaj nową stronę
Dyskusja0 Udostępnij

52° 23.980' N 16° 54.024' E

Patron:Jan Matejko
Długość:1159 m
Czas powstania:1895
Dzielnice:Grunwald, Łazarz
Zakres numerów:1-8, 11, 18, 22, 29-30, 32-48, 50-68
Kody pocztowe: 60-766 60-767 60-768 60-769 60-770 60-771 60-772
Autobusy:

64 251

Tramwaje:

6 13 15

Zdjęcia:zobacz pełną galerię
Neue Gartenstrasse 1911.jpg

Ulica na pocztówce z roku 1911 (narożnik Auguste-Victoria-Strasse)

Ulica Jana Matejki - ulica na Łazarzu łącząca Grunwaldzką z Niegolewskich. Jej przedłużeniem na północ jest ul. Szylinga a na południe ul. Kasprzaka, jest to najważniejsza ulica Górnego Łazarza, łącząca Łazarz z Jeżycami. Wytyczona w 1895 roku i powtarza bieg drogi wiejskiej (drogę tą widać na planach z 1795 roku). Początkowo planowano wybudować przy niej wille, a zbudowano  głównie secesyjne kamienice.

Przynależność

Ulica/plac należy[1] do rejonu:

Historia

Ulica została włączona w granice miasta w roku 1900 pod nazwą Neue Gartenstrasse (pol. Nowa ulica Ogrodowa).

Ulicę tę często mylono z Ogrodową. Mimo licznych prób zmiany jej nazwy, obowiązywała ona aż do roku 1919 - 15 listopada jej patronem został Jan Matejko.

W trakcie okupacji niemieckiej ulica nosiła nazwę Wilmsstrasse.

Zbigniew Zakrzewski tak pisze o tej ulicy:

Tu spotkały się tereny parkowe z wojskowymi. Wyrosła luksusowa dzielnica Poznania zasiedlona przez pruską plutokrację i wysokich urzędników. Odtąd wykwint – niekiedy napuszony- ozdobnych fasad z balkonami, wnękami i wykuszami, a także niektórych klatek schodowych charakteryzuje do dziś zabudowę tej okolicy.

Przy ulicy

Pierzeja wschodnia

  • Nr 1 - kamienica narożnikowa Matejki 1/Grunwaldzka 20b, zbudowana w 1900 roku, odnowiona i przebudowana. Projektował ją, jak i sąsiednią przy ulicy Grunwaldzkiej 20a, Paul Pitt. Kamienica w 1945 roku była wypalona; po odbudowie w 1947 r. straciła swój urok. Obie kamienice miały zostać rozebrane (ulice miały być szerokie, ale ze względu na brak funduszy pomysłu nie zrealizowano).
  • Nr 2 – secesyjna kamienica wybudowana w roku 1900. Charakteryzuje ją interesująca elewacja – bogata dekoracja na tynku ujęta w ramy z kolorowej cegły. 28 października 2008 roku z kamienicy zniknęła „Miniaturka”- po prawie 60 latach działalność zakończył bar mleczny przy ulicy Matejki 2 „Miniaturka” istniała od 1952 roku i była najstarszym tego typu barem w Poznaniu, teraz na miejscu „Miniaturki” jest apteka.
  • Nr 3 - kamienica zbudowana dla właściciela cegielni Otto Fechnera, projekt Paula Pitta. Na każdym piętrze wybudowano po dwa mieszkania, wielkie pokoje często otwarte na balkony. Balkony zdobne są w secesyjne balustrady.
  • Nr 8 - II Liceum Ogólnokształcące im. Heleny Modrzejewskiej i Generałowej J. Zamoyskiej.
  • W dalszej części wschodniej pierzei ulicy Matejki znajduje się zespół willowy – Kaiser-Wilhelm-Anlage (Założenie Cesarza Wilhelma) – wille zbudowane przy ulicach Orzeszkowej i Konopnickiej, a w następnej części pierzei wschodniej Park Wilsona.
  • Na narożniku ulicy Matejki i ulicy Berwińskiego – Obiekt zabytkowy.svg willa Paula Ueckera wraz z ogrodami. Wpisana do rejestru zabytków od 25 kwietnia 1979 roku pod nr A-219.
  • Nr 32/33 - w piętrowej willi pod tym numerem mieszkał, przez czas jakiś prof. Henryk Zygalski - jeden z kryptologów, który przyczynił się do złamania „Enigmy”. W roku 2004 Rada Osiedla Św. Łazarz ufundowała tablicę pamiątkową, którą umieszczono na frontowej ścianie budynku.
  • Nr 38 - imponująca kamienica o niezwykle zdobnej elewacji, powstała w początkach XX wieku. Zajmuje sześć kondygnacji wraz z mieszkalnym poddaszem. Zdobiona centralnym wykuszem; zbudowana w stylu neoklasycystycznym. Szczyt z parą korynckich kolumn, zdobna fasada z napisem „Hora ruit carpe diem” – Godziny upływają, skub dzień.
  • Nr 39 - Obiekt zabytkowy.svg ostatnia kamienica po południowej stronie ulicy Matejki, narożnik  z ulicą Niegolewskich 16. Wybudowana została na początku XX wieku dla rodziny Suwalskich - zaprojektowana przez Stefana Suwalskiego i Rogera Sławskiego. Wpisana do rejestru zabytków od 1 października 1993 r. pod nr A-426.

Pierzeja zachodnia

  • Nr 40 – Obiekt zabytkowy.svg kamienica „Zielona Perła Łazarza” zbudowana 19061907, projektował ją jeden z najlepszych architektów Poznania początku XX wieku – Paul Pitt. Miała błyszczeć jak wszystkie budynki projektowane przez Paula Pita i utraciła swój blask. Aktualnie jest problemem dla władz - nie można znaleźć właściciela. Dość często wybuchają tu pożary. Wpisana została do rejestru zabytków pod pozycją A-462 w dniu 27 kwietnia 1999 roku.
  • Obiekt zabytkowy.svg Kościół św. Anny - zbudowany w latach 1904-1907, zajmuje obszerną parcelę na narożniku ulicy Matejki i Limanowskiego.
  • Nr 44 – narożnikowa kamienica Matejki 44/Limanowskiego 10, zbudowana w 1901 roku, według projektu architekta z kręgu Leona Eckerta, dla  nauczyciela Emila Nicklausa. Dekoracja naśladuje sgraffito, mimo, że są to różnobarwne klinkierowe płytki i kształtki ceglane.
  • Nr 46 - kamienica zbudowana w 1903 roku dla garncarza S. Jaksa. Projektant nie jest znany. Zawiera dużo detali secesyjnych – wić roślinna, maszkaron, kwiaty słonecznika, biust kobiety, miły portal. Dekoracja podnosiła rangę budynku i ceny wynajmu mieszkań.
  • Nr 47 - kamienica zbudowana dla znanego poznańskiego malarza i dekoratora wnętrz E. Rehfelda, projektu Paula Pitta. Dekoracje sztukatorskie wykonał Bolesław Richelieu (według Kroniki Miasta Poznania – „jeden z najlepszych sztukatorów Poznania”). Kamienica zwraca uwagę poręczami balkonów i wspaniałymi kratami loggii; na fasadzie z różnych miejsc „wynurzają się” rozmaite fantastyczne stwory, a z góry spogląda łabędź, zaś wstępu do niej strzeże smok z bajki.
  • Nr 48 a, b, c - narożnik Matejki i Wyspiańskiego - budynek wybudowany ok. 1905 r. według projektu architektów Paula Lindera i Karla Roskama. Mieścił się tu początkowo hotel. Przebudowano go w latach 1950-60. W 1966 r. budynek przejął Uniwersytet Poznański, który zlokalizował tu Instytut Akustyki Wydziału Fizyki oraz Wydział Matematyki i Informatyki – Colegium Mathematicum. Od 2006 roku firma Wechta w budynku urządziła mieszkania.
  • Skwer przy ulicy Wyspiańskiego/Matejki - nazywany także Placem Wyspiańskiego. Kiedyś na skwerze znajdowała się stacja benzynowa, dzisiaj jest zagospodarowany - oferuje skromne miejsce wypoczynku przy przystanku tramwajowym.
  • Obiekt zabytkowy.svg Johow Gelände - pierzeja zachodnia od skrzyżowania ulicy Berwińskiego/Wyspiańskiego z ulicą Grottgera to dwanaście kamienic (nry 50-61) - jest to najbardziej malownicza część założenia urbanistycznego Johow Gelände.
    • Nr 50 - Obiekt zabytkowy.svg narożnikowa kamienica, zbudował ją w 1905-1906 roku dla siebie Max Johow (jeden z twórców  założenia urbanistycznego – Johow-Gelände). Dwupiętrowy dom z zaokrąglonym narożnikiem, zwieńczonym oryginalnym hełmem z iglicą, posiada zróżnicowane fasady z wykuszami zakończonymi ozdobnymi szczytami. Oczy cieszą również sztukatorskie ozdoby jego elewacji oraz wspaniała dekoracja sieni klatki schodowej. Budowa przebiegała z kłopotami, bo jak powiada Zbigniew Zakrzewski w „Ulicami mojego Poznania”: „Dom przy narożniku Wyspiańskiego, gdzie dziś mieści się  ekspozytura Urzędu Miejskiego-Grunwald, był projektowany i budowany jako wyższy. Okazało się jednak, że wskutek błędów w konstrukcji budynek taki mógłby się zawalić. Zaniechano więc budowy górnej kondygnacji i nakryto go niżej”. Dzisiaj w budynku znajduje się Urząd Miasta Poznania - Wydział Działalności Gospodarczej i Rolnictwa. Budynek znajduje się w rejestrze zabytków pod nr A-371 od dnia 26 marca 1992 roku.
    • Nr 51 - Obiekt zabytkowy.svg kamienica zbudowana w roku 1905 przez mistrza budowlanego Heinricha Hinzego. Widać w niej ślady wiedeńskiej odmiany secesji. Znajduje się w rejestrze zabytków pod nr A-372 od 26 marca 1992 roku.
    • Nr 52 - Obiekt zabytkowy.svg kamienica zbudowana w 1902/1903 roku,  zaprojektowana przez Maxa Biele dla  Karla Waltera. Posiada interesujący portal, zachowane rzeźby i bramę - niestety bardzo zaniedbane. Znajduje się w rejestrze zabytków pod nr A – 373 od 26 marca 1992 roku.
    • Nr 53 _ Obiekt zabytkowy.svg kamienica zbudowana w 1905 roku; w rejestrze zabytków pod nr A – 374 od dnia 1 września 1992 roku
    • Nr 54 - Obiekt zabytkowy.svg kamienica zbudowana w 1904 roku dla Paula Bąkowskiego zaprojektowana przez Emila Asmusa. Znajduje się w rejestrze zabytków pod nr A-375 od dnia 3 września 1992 roku.
    • Nr 55 - Obiekt zabytkowy.svg kamienica zbudowana  w 1903 roku zaprojektowana przez Emila Asmusa - w rejestrze zabytków pod nr A–376 od dnia 11 stycznia 1993 roku.
    • Nr 56 - Obiekt zabytkowy.svg kamienica na narożniku ulicy Siemiradzkiego i Matejki, zaprojektowana przez Maxa Biele, zbudowana w latach 1902/1903. W rejestrze zabytków pod nr A-377 od dnia 19 stycznia 1993 roku.
    • Nr 57 - Obiekt zabytkowy.svg kamienica - znajduje się w rejestrze zabytków pod nr A-378 od dnia 16 lutego 1993 roku. Kamienica z wykuszem, nibywieżą, zbudowana w roku 1904 - od lat mieści się tu  siedziba Zarządu Komunalnych Zasobów Lokalowych (ZKZL).
    • Nr 58; 59; 60 – Obiekt zabytkowy.svg kamienice - nr 58 z roku 1902-03 - w rejestrze zabytków pod nr A-379 od dnia 1 czerwca 1992 r.; nr 59 w rejestrze zabytków pod nr A-380 od dnia 16 lutego 1993 r.; nr 60 w rejestrze zabytków pod nr A-381 od dnia 16 lutego 1993 roku. Wszystkie kamienice zbudowane w 1904 roku, zaprojektowane przez Emila Asmus.
    • Nr 61 - Obiekt zabytkowy.svg kamienica, zbudowana w 1904 roku, a zaprojektowana przez Emila Asmusa. Wpisana do rejestru zabytków pod nr A-382 z 26 lutego 1993 roku.
  • Nr 62 - Obiekt zabytkowy.svg budynek ujeżdżalni z kompleksu koszarowego Drugiego Pułku Huzarów, potem Piętnastego Pułku Ułanów Poznańskich. Ujeżdżalnia została zbudowana w roku 1905. Projektował ją jeden z najbardziej znanych architektów Poznania Emil Asmus. Teraz mieści się tutaj dyskont sieci „Biedronka”.
  • Nr 63 - domy z muru pruskiego (szkielet z drewnianych belek wypełniony cegłą). Dwie kamienice z lat osiemdziesiątych XIX wieku, - oba budynki były przeznaczone dla rodzin podoficerów i wchodziły w skład kompleksu koszar Drugiego Pułku Huzarów. Po nich koszary zajęli strzelcy konni, a po odzyskaniu niepodległości koszary zajął Piętnasty Pułk Ułanów. Koszary rozmieszczone były między ulicami Matejki, Grunwaldzką i Ułańską.
  • Nr 66; 65a; 66 - budynki zbudowane w roku 1906 dla zespołu niemieckich urzędników, przy ulicy Matejki i ulicy Skrytej, wg projektu Antona Künzla i współpracującego z nim Martina Muchy.
  • Nr 67 - kamienica zbudowana około 1900 roku. Projektantem był sam właściciel domu, architekt Anton Künzel. Przyziemie zbudowano z cegły klinkierowej; budynek posiada starannie opracowane elewacje. Rangę właściciela podkreśla wieżyczka na rogu, sztukateria secesyjna i barokowa (albo tynk udający sztukaterię) oraz bogate portale. Jedno skrzydło tej kamienicy znajduje się na ulicy Skrytej, kameralnej uliczki odchodzącej od ulicy Matejki.
  • Nr 68 - kamienica powstała w 1908 roku dla przedsiębiorcy budowlanego Martina Muchy. Charakteryzuje ją asymetryczna fasada oraz balkony, które ożywiają fasadę i sztukateria. Kamienica jest bardzo zaniedbana. Mieszkała w tej kamienicy Wanda Chełmońska–Boczkowska, córka malarza Józefa Chełmońskiego, również malarka, autorka obrazów „Procesja na Starym Rynku” i „Poznańska Bamberka”.

Dawne kino Olimpia

Jan Skuratowicz i Leszek Szurkowski w książce „Secesja w architekturze Poznania” pisze:

Na narożniku ulic Grunwaldzkiej i Matejki do 1945 roku wznosiła się jedna z najwspanialszych secesyjnych willi: dom Nazarego Kantorowicza, w okresie międzywojennym mieszczący dyrekcję Pewuki (Powszechnej Wystawy Krajowej). Wtedy w tym miejscu zaczynała się najważniejsza dzielnica nowego miasta, pełna wspaniałych willi i kamienic. Stąd chyba wszystko się zaczęło, by kontynuować dzieło nowego formowania miasta przez zespół Johowa i okolice placyku przy ulicy Wyspiańskiego.


Willi Nazarego Kantorowicza już nie ma - zamiast willi, na rogu Grunwaldzkiej i Matejki zbudowano modernistyczny budynek. Najpierw był to Dom Kultury Milicji Obywatelskiej i Służby Bezpieczeństwa, później Kino Olimpia, następnie Teatr  „Viva”, kolejno Wyższa Szkoła Bezpieczeństwa i później Wydział Prawa i Administracji Wyższej Szkoły Pedagogiki i Administracji. Aktualnie nie ma najemcy, zniknął również neon „Olimpia” z dachu.

Źródła

  1. Baza systemu adresowego ZGiKM GEOPOZ

Galeria

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Kuknij tyż na...

Losowa wiki