Fandom

Wszystko o Poznaniu

Teatr Polski

5428stron na
tej wiki
Dodaj nową stronę
Dyskusja0 Udostępnij
Teatr Polski.jpg
Quote3.png  Naród sobie  Quote2.png
Napis na froncie budynku

52° 24.506' N 16° 55.422' E

Teatr Polski 1918.jpg

Teatr Polski w 1918 roku

Teatr Polski logo.jpg

Teatr Polski - powstały specjalnie dla potrzeb sceny teatralnej w 1875 r. gmach przy ówczesnej ulicy Berlińskiej (obecnie 27 Grudnia), autorstwa Stanisława Hebanowskiego. Scena w trakcie zaborów była ostoją polskiej tradycji i kultury, znakiem sprzeciwu wobec restrykcyjnej polityki władz zaborczych.

Historia

O budowie Teatru Polskiego w Poznaniu można buło myśleć dopiero po uchyleniu 26 czerwca 1869 ustawy wymagającej zgody władz na przedstawienia w językach obcych (innych niż urzędowy niemiecki) .I wtedy już 1 grudnia 1969 roku konstytuuje się Komitet Teatralny, który przekształca się w Spółkę Akcyjną pod nazwą „Teatr Polski w Ogrodzie Potockiego”, wcześniej w grudniu 1870 roku Bolesław Potocki z Będlewa ofiarował na rzecz powstającej Spółki swój ogród przy ulicy Libelta. Pierwotnym zamiarem było budowa teatru w tym ogrodzie, jednak aby uniknąć charakteru teatru ogródkowego podjęto starania o nabycie działki w centrum miasta. Ogród Potockiego sprzedano a pieniądze przeznaczono na zakup parceli pod budowę teatru. W grudnia 1871 r. Spółka kupiła posiadłość przy ulicy Berlińskiej (dziś 27 Grudnia) o powierzchni 2 tys. m2, od Stanisława Hebanowskiego. Stanisław Hebanowski bezinteresownie zaprojektował budynek teatru. Projekt Hebanowskiego zatwierdzono i można było budować. I budowano Teatr Polski w Poznaniu przeciw procesowi niemczenia, w chwili ostrej walki z pruskimi władzami, gdy wycofywano ze szkół język polski, aresztowano społeczników i działaczy, księży (m. in. arcybiskupa Ledóchowskiego), gdy przesiedlano nauczycieli do Rzeszy, gdy wprowadzano ostre, „kagańcowe” prawo prasowe. Budowano go dzięki zaangażowaniu społeczeństwa zbierając na budowę pieniądze poprzez komitety, towarzystwa, komisje i to nie tylko w Wielkopolsce ale i w Galicji i na Pomorzu. Zbiórki poprzez datki w różnej postaci, również poprzez tzw. trzymarkówki zbierane w klimacie zabawy, anegdot, wierszyków, organizowano na ten cel bale, zabawy, przedstawienia amatorskie.Stworzono teatr przy pomocy działań politycznych, patriotycznych, socjotechnicznych, którym nadano symboliczne znaczenie, z wykorzystaniem wielkopolskiej organizacji, umiejętnego wykorzystania praw ekonomicznych, organicznikowskiej pasji i symboliki romantycznych koncepcji sztukiNapis na frontonie – „Naród sobie” (który na żądanie władz pruskich pierwotnie umieszczono na elewacji od strony dziedzińca) - jest (jak widać) adekwatny do sytuacji, w jakiej powstał teatr i do sposobu jego wzniesienia, teatr był symbolem polskości. 25 września 1875 roku uroczysta inauguracja stałej sceny spektaklem. Od 1925 roku obowiązuje skrócona nazwa - Teatr Polski w Poznaniu.

Wygląd budynku teatru

'Fasada teatru z ryzalitem na osi z dekoracyjnie obramionymi oknami i drzwiami, wycofane boki ozdobione bonowaniem. Wnętrze z widownią na rzucie dzwonu z trzema piętrami balkonów, loże z rzeźbionymi atlantami, puttami, postaciami kobiecymi.Symbole sztuk pięknych, nauki i handlu nadawały całości charakteru „świątyni narodowej”. W 1928 roku, żeby przygotować na Powszechną Wystawę Krajową, gmach przebudowano. Wysunięto o 5 metrów front do przodu co umożliwiło rozszerzenie foyer i urządzenie po bokach kas biletowych.

Kamienica Gorgolewskiego

Otwarcie budynku teatru nie zamknęło działań inwestycyjnych, wszyscy zdawali sobie z konieczności trwałego zabezpieczenia. Stojąca przy ulicy kamienica nie dawała wystarczających dochodów na utrzymanie placówki. Pod koniec lat osiemdziesiątych zaczęto myśleć o stworzeniu solidnego zabezpieczenia dla teatru. 27 marca 1890 roku, powstała druga spółka, nazwana „Pomoc”, która miała uratować interesy Spółki „Teatr Polski w Ogrodzie Potockiego” i zapewnić byt finansowy kolejnym sezonom. Spółka „Pomoc” wybudowała na przylegającym do teatru i dokupionym teraz gruncie - hotel „Victoria”, salę zabaw (obecnie Malarnia) i obok trzypiętrową czynszową kamienicę. Kamienicę o trzech piętrach, z podwójnym przejazdem na wewnętrzny dziedziniec, na którym znajdował się budynek teatru, budynek z lokalami sklepowymi na parterze, z mieszkalnymi lokalami (po 6 i 7 pokoi) na piętrach, zaprojektował znany w Wielkopolsce architekt Zygmunt Gorgolewski. Kamienica ta stanowiła właściwe zabezpieczenie bytu teatru. Fasada z powtarzającymi się modułami i detalami architektonicznymi, monumentalny efekt poprzez wydzielenie na niej trzech ryzalitów, z których środkowy z dwoma wjazdami na dziedziniec zwieńczony trójkątnym tympanonem z rzeźbą młodej Wielkopolanki wykonanej przez Władysława Marcinkowskiego, ( w projekcie Gorgolewskiego była rzeźba dwóch kobiet). Niepowetowaną stratą jest zniszczenie tej kamienicy w okresie powojennym, co spowodowało zniknięcie dziedzińca teatralnego, który spełniał funkcje zewnętrznego foyer teatru.


Misja

Pierwszy sezon teatralny zaplanowano z myślą o widzach z warstwy ziemiaństwa i inteligencji. Kolejne jednak przygotowywano już myśląc o potrzebach największej publiczności - ubogiego mieszczaństwa. Teatr Polski stał się „teatrem ludowym”, grając polskie komedie kontuszowe, moralizatorskie wodewile oraz wystawiając sceny z historii ojczyzny.

Historia w wieku XX

Taki charakter Teatru zachował się do początku wieku XX. Do czasu wybuchu I Wojny Światowej program skupiał się na scenie mieszczańskiej. W okresie dwudziestolecia międzywojennego Teatr, pod kierownictwem Bolesława Szczurkiewicza, z powodzeniem rywalizował z awangardowym Teatrem Nowym i innymi poznańskimi scenami.

Gmach ocalał w czasie II Wojny Światowej i wznowił działalność w maju 1945 roku. Do roku 1948 Teatrem ponownie kierował Szczurkiewicz. W powojennych latach scena Teatru Polskiego była jedną z najciekawszych w Polsce. Nawiązano współpracę z scenografami: Janem Kosińskim, Andrzejem Cybulskim i Andrzejem Stopką. W czasach panowania socrealizmu we wszelkich dziedzinach życia, za sprawą Wiliama Horzycy kierującego sceną w latach 1948-1951, mówiło się o Teatrze Polskim, że to jedno z nielicznych miejsc, w którym uprawia się sztukę przez duże „S”.

Współczesność

Historia Teatru Polskiego z ostatnich kilkudziesięciu lat charakteryzuje się przede wszystkim zmianami dyrektorów artystycznych, którzy utrzymywali się w teatrze przeciętnie przez dwa, trzy sezony. Częste rotacje na stanowisku osoby odpowiedzialnej za artystyczny kształt teatru nie sprzyjał poznańskiej scenie. Teatr Polski nie wypracował charakterystycznego oblicza. Należał do średnich scen w skali kraju.

Ostatnie ćwierćwiecze to okres pozostawania sceny przy ulicy 27 Grudnia w ceniu poznańskich teatrów niezależnych - Teatru Biuro Podróży, Porywacze Ciał oraz Teatru Ósmego Dnia.

W latach 1995-1998 próby odmiany oblicza Polskiego podjął się Lech Raczak. W roku 2000 kierowania sceną podjął się Paweł Łysak i Paweł Wodziński.

W teatrze zaczęło też działać Centrum Dramaturgii zajmujące się promocją współczesnych sztuk polskich i zagranicznych. Centrum prowadzi także działalność wydawniczą, wydaje m.in. książki w ramach serii Dramaturgia współczesna.

Premiery w Teatrze Polskim

1945

Przed pierwszą powojenną premierą teatralną w Teatrze Polskim odbył się 18 marca 1945 r. „Poranek artystyczny” zrealizowany przez Mariana Leszcz-Mirskiego i innych artystów poznańskich.

Autor Tytuł Data premiery Reżyseria Scenografia
Stefan Żeromski „Uciekła mi przepióreczka” 27 kwietnia zbiorowa J. Piasecki
Aleksander Fredro „Damy i huzary” 18 maja L. Stępowski J. Piasecki
Gabriela Zapolska „Moralność pani Dulskiej” 30 czerwca W. Neubelt J. Piasecki
Wanda Karczewska „Ziemia oskarża” 18 lipca W. Drewicz Z. Szpingier
Ladislas Fodor „Matura” 5 września W. Stoma J. Piasecki
Tadeusz Perkitny „Droga do źródeł” 9 listopada S. Drewicz J. Piasecki
Aleksander Fredro „Pan Jowialski” 20 grudnia E. Chaberski J. Piasecki

Linki

Galeria

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Kuknij tyż na...

Losowa wiki