Roman Stefan Ulatowski - legendarny już poznański fotograf, zaliczany do grona najwybitniejszych polskich fotografów pierwszej połowy XX wieku, w latach 20-tych XX wieku rozpoczął systematyczną dokumentację najważniejszych zabytków Poznania i Wielkopolski. Zajmował się także reprodukcją dzieł sztuki.

Jego fotografie, wykonywane w technice bromowej w formacie ok. 13x18 cm i barwione następnie na kolor sepii, niosą ze sobą niezwykle wysoką wartość artystyczną jak i dokumentalną. Podobnymi kolekcjami zdjęć z tego okresu mogą poszczycić się jedynie Wilno i Warszawa, gdzie pracował Jan Bułhak.

Ulatowski nie ograniczał tematyki swoich fotografii do dzieł sztuki i zabytków Wielkopolski. Podobne osiągnięcia miał również w portrecie oraz fotografii krajobrazów, tworząc prace o nieodpartym uroku.

Spis treści 1 Dzieciństwo 2 Nauka i zagraniczne praktyki 3 Powrót do Poznania 3.1 Okres bydgoski 3.2 Własna pracownia w Poznaniu 4 Działalność społeczna i wydawnicza 5 Warsztat 6 Teczki 7 Linki 8 Komentarze

DzieciństwoEdytuj

Roman Stefan Ulatowski urodził się w Łeknie w powiecie wągrowieckim 2 sierpnia 1881 w rodzinie murarza i chłopki. Dzieciństwo spędził na wsi, gdzie często rysował otaczające go krajobrazy.

Ukończył szkołę w Poznaniu i w wieku 15 lat miał rozpocząć naukę na fryzjera w zakładzie Mencla na Chwaliszewie. Po kilku dniach wrócił jednak do opiekującego się nim wuja, Bolesława Samolińskiego, ze stanowczą decyzją o wyborze przyszłego zawodu.

Nauka i zagraniczne praktykiEdytuj

W roku 1895 Ulatowski rozpoczął naukę w zakładzie "E. Mirska" przy ówczesnym placu Teatralnym (obecnie Wolności). Jego właścicielem był od roku 1899 opiekujący się Ulatowskim Bolesław Samoliński. W poznańskim zakładzie poznał podstawy warsztatu fotografa. Ulatowski chciał jednak poznać fotografię dokładniej i w roku 1898 wyjechał do Niemiec z chęcią poznania najnowszych osiągnięć fotografiki w Europie.

W Dreźnie był asystentem w firmie "Edwin Raup", następnie w monachijskiej firmie "Gerhardt Lützel" zatrudniono go jako drugiego operatora. W roku 1901 trafił do Berlina, do zakładu fotografii artystycznej "Paul Gericke" na stanowisko operatora. Był także operatorem w cenionej berlińskiej firmie J. C. Schaarwächtera, nadwornego fotografa rodziny cesarskiej. Zagraniczne praktyki zakończył Ulatowski w roku 1904 w berlińskim atelier fotograficzno-artystycznym "Krüger & Skowranek" jako pierwszy operator.

Ulatowski w tym okresie poznał najnowocześniejszą aparaturę laboratoryjną oraz sprzęt fotograficzny. Swoich mistrzów, przede wszystkim wybitnych portrecistów, wspominał bardzo dobrze. Nie ograniczał się jednak do poznania tylko warsztatu pracy fotografa i najnowszego sprzętu. Humanistyczny umysł Ulatowskiego kierował go do muzeów i bibliotek Berlina i Monachium, gdzie uzupełniał swą wiedzę o sztuce. Zyskał uznanie wśród znajomych jako jej znawca, potrafiąc na podstawie fragmentu obrazu poznać epokę oraz jego autora. Każdy zarobiony grosz przeznaczał na wydawnictwa z zakresu wiedzy o sztuce tworząc pokaźną bibliotekę, która po powrocie Ulatowskiego do Poznania będzie należeć do najpoważniejszych specjalistycznych prywatnych zbiorów w Wielkopolsce.

W Berlinie spędził najwięcej czasu z okresu lat 1898-1905. Tu poznał swoją przyszłą żonę, Praksedę Rakowską.

Powrót do PoznaniaEdytuj

Roman Stefan Ulatowski w roku 1905 wraca do Poznania, gdzie rozpoczyna pracę na stanowisku kierownika "Atelier Rubens", dawnego zakładu "E. Mirska", z którego wyruszył dziesięć lat wcześniej na naukę swego ukochanego zawodu.

Okres bydgoskiEdytuj

Kilka lat później, w roku 1908, opuszcza jednak Poznań. W Bydgoszczy otwiera własny zakład fotograficzny przy ul. Dworcowej - "Atelier Rembrandt". Ulatowski, specjalizujący się dotychczas w portrecie, rozpoczyna "przygodę" z pejzażem i fotografią architektury. Szybko zdobywa renomę nie tylko świetnego portrecisty, ale i fotografa wszechstronnego. Jego zdjęcia z motywami tzw. "Wenecji bydgoskiej" oddają pełne nastroju fragmenty bydgoskiego starego miasta. Architektura odbita w lustrach wody licznych kanałów tworzy niesamowity urok na fotografiach Ulatowskiego.

W 1910 roku Ulatowski udziela się również społecznie - zostaje członkiem komitetu organizacyjnego polskiej Wystawy Przemysłowej, mobilizującej polskich rzemieślników i przemysłowców do przeciwstawienia się polityce germanizacji. Na Wystawie znajduje się również stanowisko "Atelier Rembrandt" przedstawiające dorobek fotografa.

Własna pracownia w PoznaniuEdytuj

Tuż przed wybuchem I wojny światowej Ulatowski wraca do Poznania i przy placu Wolności zakłada własny zakład "Pracownia Fotografii Artystycznej R. S. Ulatowski", który szybko staje się najbardziej znanym zakładem tego typu w Wielkopolsce oraz miejscem spotkań literatów, aktorów, malarzy, muzyków.

W tym czasie Ulatowski jest również fotografem poznańskich teatrów. W udostępnionej przez Teatr Polski sieni wejściowej ma swoją stałą ekspozycję.

Działalność społeczna i wydawniczaEdytuj

Potrzebujemy twojej pomocy przy edycji tej sekcji. Rozwiń treść i opisy, dodaj linki, wgraj ilustracje.

WarsztatEdytuj

Ulatowski osiągnął wspaniały warsztat, posiadając bogatą wiedzę teoretyczną jak i praktyczną. Zawsze starał się dokładnie poznać obiekt, który miał zamiar uwiecznić na fotograficznej kliszy. Cierpliwie czekał na właściwe oświetlenie, ujęcie, czas. Ulatowski był wrogiem retuszu, kadrowanie bardziej udanych fragmentów fotografii uważał za niegodne prawdziwego fotografa. Ulatowski potrafił wspaniale uchwycić grę świateł w zdjęciach wnętrz, w baśniowy sposób uwiecznić krajobraz. Fotografie Ulatowskiego mają nie tylko niezwykłą wartość artystyczną, ale również, dzięki umiejętności uchwycenia detali rzeźby czy architektury, dokumentalną.

Jego wkład w dzieło polskiej fotografii trudno przecenić. Roman Stefan Ulatowski zmarł w Poznaniu 26 marca 1959 r.

Teczki Edytuj

Ulatowski swoje fotografie zestawiał tematycznie w teki (powstało ich w sumie 24), każda zawierająca około 50 odbitek. Pierwszą z tek był wydany w 1926 roku Ratusz Poznański. Wszystkie teki zorganizowane są w serie, które ukazały się w latach 1926 - 1938:

• Poznań Dawny i Nowy (15 tek)
• Sztuki piękne Powszechnej Wystawy Krajowej w Poznaniu w 1929 r. (6 tek)
• Wielkopolska w obrazach (3 teki)

LinkiEdytuj

• Henryk Kondziela, Roman Stefan Ulatowski, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1964