Ratusz - dawna siedziba rady miejskiej, jeden z najcenniejszych zabytków architektury renesansu w środkowej Europie. Najstarsza wzmianka o jego istnieniu pochodzi z 1310 r. Wybudowano go zapewne niewiele wcześniej, na przełomie XIII i XIV w. Świadczyć o tym może zachowany w piwnicy zwornik z herbem Przemyślidów, z których Wacław II zasiadał na tronie polskim w l. 1300-06.

Gotycki ratusz był początkowo niewielkim piętrowym budynkiem, nad którym dopiero w latach 1527-1529 wzniesiono wysmukłą wieżę.

Spis treści 1 Historia 1.1 Czasy współczesne 2 Elewacja ratusza 3 Zegar i koziołki 4 Sale ratuszowe 5 Instytucje 6 Źródła 7 Komentarze

HistoriaEdytuj

W latach 1550-1567 ratusz został przebudowany przez włoskiego architekta Jana Baptystę Quadro z Lugano w stylu renesansowym. Gmach rozbudowano wówczas w kierunku zachodnim, podwyższono o jedną kondygnację, dachy zasłonięto attykami, a fasadę ozdobiono trzykondygnacyjną loggią.

W 1675 r. wieżę ratuszową zniszczył piorun. Odbudowana w 1690 r., niezbyt długo górowała nad dachami miasta - w 1725 r. powalił ją huragan. Nowy, klasycystyczny hełm wieży z orłem na szczycie założono dopiero podczas gruntownej renowacji gmachu dokonanej staraniem Komisji Dobrego Porządku w latach 1781-1784. W czasie następnego remontu w okresie 1910-1913 nadbudowano jedną kondygnację.

Czasy współczesneEdytuj

W 1945 r. ratusz został poważnie zniszczony: runął hełm wieży, doszczętnie spaliły się dwa górne piętra. Najcenniejsze wnętrza pierwszego piętra ocalił przed pożarem woźny miejski, Józef Jóźwiak.

Podczas odbudowy, trwającej do 1954 r., rozebrano nadbudowaną na początku wieku kondygnację. W roku 1994 rozpoczęto kompleksową konserwację ratusza.

Elewacja ratuszaEdytuj

Elewacje ratusza mają jednolity stylowo, renesansowy charakter. Jedynym świadectwem gotyckiej przeszłości gmachu jest ceglany fragment wieży z początku XVI w. Wieńczy ją klasycystyczny hełm, zrekonstruowany wg stanu z końca XVIII w. Na jego szczycie znajduje się oryginalny orzeł z 1783 r., o wysokości 1,8 m i rozpiętości skrzydeł 2 m.

Ozdobą gmachu jest elewacja frontowa z trzykondygnacyjną loggią arkadową, nad którą wznoszą się trzy wieżyczki. W medalionach między pierwszym a drugim piętrem przedstawiono głowy mędrców i bohaterów antycznych, na attyce - królów polskich z dynastii Jagiellonów. Pod bocznymi wieżyczkami zaczęto umieszczać wizerunki władców z dynastii Piastów, zaprojektowane przez Zbigniewa Bednarowicza.

Zegar i koziołkiEdytuj

Zegar na wieży pojawił na wieży najpewniej jeszcze przed pożarem miasta z roku 1536. Był on bardziej skomplikowany niż dotychczas jedyny miejski zegar znajdujący się Wieży Czerwonej (czas odmierzał również zegar zamontowany na Katedrze). Posiadał on cztery tarcze zwrócone na cztery strony świata, widoczne nie tylko w mieście ale i za jego murami. Po każdej z 24-godzinnych tarcz poruszała się pojedyncza wskazówka. Zegar wybijał pełne godziny. Możliwe, że wybijał również kwadranse^[1].

W środkowej wieżyczce, pod zegarem, znajduje się kartusz z inicjałami króla Stanisława Augusta; nad zegarem - niewielka platforma, na której codziennie w południe ukazują się dwa koziołki - symbole miasta i atrakcja turystyczna.

Dowiedz się więcej w: Poznańskie koziołki

Sale ratuszoweEdytuj

Najstarszą częścią gmachu są wczesnogotyckie piwnice przykryte sklepieniami krzyżowo-żebrowymi.

Najciekawsze pomieszczenia znajdują się na pierwszym piętrze. Wielka Sień (zwana też Salą Odrodzenia) jest jednym z najpiękniejszych wnętrz renesansowych w Polsce. Przykrywa ją bogato dekorowane kasetonowe sklepienie żaglowe, wsparte na dwóch filarach. W jednym z kasetonów umieszczono herb Poznania. W zachodniej ścianie sali zachowały się dwa późnogotyckie portale z 1508 r.

Izba Królewska - o sklepieniu kolebkowym z lunetami - była miejscem posiedzeń rady miejskiej. Jej nazwa powstała w XVII w. i pochodzi od wiszących tu portretów królewskich. Renesansowy kominek z 1541 r.został tu przeniesiony z rozebranego wówczas budynku wagi miejskiej. Izba Sądowa jest nakryta renesansowym sklepieniem z poł. XVI w.; zdobiąca je polichromia pochodzi z różnych okresów, od XVI do XIX w. W sali stoi posąg króla Stanisława Augusta, wykonany w 1791 r. prawdopodobnie przez Augustyna Schöpsa. Pomieszczenia na drugim piętrze przykryte są renesansowymi stropami zrekonstruowanymi po II wojnie światowej.

InstytucjeEdytuj

W ratuszu mieści się Muzeum Historii Miasta Poznania.

ŹródłaEdytuj

1. ↑ Kronika Miasta Poznania 1993 Nr1-2; Przestępczość w Poznaniu (s. 326-331) - "Wieża zegarna", czyli o najstarszym zegarze miejskim Poznania