FANDOM


Pałac Górków z

52° 24.444' N 16° 56.087' E

Obiekt zabytkowy

Obiekt wpisany do
rejestru zabytków pod nr A 025
w dniu 30 marca 1971 r.[1]

Pałac Górków 1880- 1900
Pałac Górków 7

pałac Górków

Pałac Górków - narożnikowy blok przyrynkowy od strony południowo wschodniej, wyznaczony ulicami: Wodną, Klasztorną, Kozią i Świętosławską. Pałac powstał w latach 1545-1549 w wyniku przebudowy kilku należących do Andrzeja II Górki gotyckich kamienic.

Historia

Rodzina Górków, herbu Łodzia, była jedną z najbardziej wpływowych i najzamożniejszych rodów wielkopolskich w XV i XVI wieku. Należeli do elity politycznej tego okresu, nie tylko w Wielkopolsce, ale i w skali całego kraju. Przedstawiciele tego rodu pełnili funkcję starostów generalnych wielkopolskich, zasiadali w sejmie i senacie, służyli radami królom, oraz jeździli w zagraniczne poselstwa. Nic więc dziwnego, że w stolicy Wielkopolski wybudowali sobie okazały pałac w stylu renesansowym. Krótko jednak cieszyli się nim. Pałac został ukończony około połowy XVI wielu, a w 1592 roku zmarł ostatni przedstawiciel rodziny.

XV wiek - parcela Szamotulskich

Jak wykazały prowadzone ostatnio badania najstarszą częścią pałacu była prawdopodobnie wyraźnie wyodrębniona wieża z polnego kamienia z dodatkiem cegły. W fasadzie znajdował się gotycki portal, być może nad portalem było też piętro. W takim stanie parcelę i sąsiednią na rogu Wodnej i Klasztornej przejął około 1474 roku Piotr Szamotulski – właściciel Szamotuł. Wieżę rozbudował ku wschodowi i powstał wówczas okazały budynek, który jak można domniemywać wyrastał ponad zabudowę mieszczan.

Pałac Górków

W 1509 roku kamienica wraz wianem Katarzyny Szamotulskiej, córki wojewody poznańskiego Andrzeja, przeszła w ręce Łukasza II Górki. Prawdopodobnie około 1517 roku nastąpiła dalsza rozbudowa domu frontowego zakończona w 1536 - w tym roku Łukasz II Górka gościł księcia Albrechta Hohenzollerna więc rezydencja Szamotulskich prawdopodobnie musiała być gotowa. Powstały wówczas dwa skrzydła: frontowe, z przebudowanej starszej kamienicy, oraz równoległe skrzydło południowe. Na piętrze w każdym skrzydle mieściły się po dwie sale, a korytarz piętra otwiera się na dziedziniec wielkimi „wawelskimi” oknami.

Rozbudowa

Po śmierci Łukasza, rezydencje objął jego syn, Andrzej II. Pałac okazał się jednak dla niego za mały.

W latach 1545–1548 rozbudowano go o nowe skrzydło od zachodu powstała rezydencja, zaistniał zwarty pałac w stylu renesansowym. Wybudowano okazały portal, a nad skrzydłem wschodnim na dachu wykonano słynną sadzawkę dla ryb z fontanną. W „Kronice klasztoru Benedyktynek” zapisano:

(...) była głęboka sadzawka, do której wodę świeżą zawsze wprowadzano, rurami, że na dół spuszczając, a co było bez najmniejszych szkód w murach, dla swoistej blachy bardzo mocnej, w tej sadzawce był zawsze ryb dostatek (...)

Niestety przy odtwarzaniu budowli nie uwzględniono tak charakterystycznego elementu, nie mającego swego odpowiednika w kraju.

Andrzej II Górka, jako luteranin użyczał sal pałacowych na nabożeństwa i synody swoim współwyznawcom oraz braciom czeskim, jednak, gdy powódź w 1551 roku zalała nieomal wszystkie kościoły w Poznaniu, udzielił również gościny katolikom. Sprowadził ambonę i ławki, a ściany kazał obić kosztowną tkaniną (mimo, że było to sprzeczne z ascetycznym luteranizmem, który sam wyznawał).

Kolejne przebudowy

Po śmierci ostatniego z rodu, bezpotomnego Stanisława Górki w 1592 roku, brata Andrzeja II, pałac stał się własnością Wojciecha Czarnkowskiego (męża siostry Stanisława - Barbary). W 1596 roku pałac nabyła Rada Miasta Poznania, w 1605 kupiły go benedyktynki z Chełmna i urządziły tu klasztor. Wybudowano wówczas kościół i wykuto wielkie okna, które miały go oświetlać. Klasztor istniał do kasaty zakonu w 1828 r.

Potem budynek został przeznaczony na alumnat Gimnazjum św. Marii Magdaleny. W latach 1834-1880 był siedzibą żeńskiej szkoły średniej założonej przez księżną Ludwikę z Hohenzollernów, żonę namiestnika Antoniego Radziwiłła – Szkoły Ludwiki. Następnie pałac był wykorzystywany jako kamienica czynszowa.

Liczne przebudowy zatarły jego charakter, a z pałacu zostało niewiele. Zamurowano krużganki, usunięto zewnętrzne ozdoby.

Po odbudowie ze zniszczeń wojennych

W 1945 roku pałac został niemal całkowicie zniszczony, odbudowa z lat 19601967 prowadzona była na podstawie litografii z 1833 r. i starych fotografii. Odsłonięto wówczas renesansowe arkady na dziedzińcu oraz renesansowe portale, na narożnikową ścianę pałacowo–muzealnych murów powróciła kopia figurki Madonny z Dzieciątkiem (oryginał znajduje się w ratuszu). Brak dokładniejszych badań archeologicznych i architektonicznych spowodował jednak, że nie tyle odbudowano pałac Górków, co klasztor benedyktynek. Mimo to pałac Górków to interesujący obiekt architektoniczny, którego wartość zabytkowa nie ustępuje chyba ogólnie dotąd znanej i docenianej wartości historycznej. Niestety odbudowa po zniszczeniach wojennych w znacznym stopniu te walory zatarła. Podziwiając pałac na zewnątrz czy wewnątrz muzeum musimy pamiętać, że to nie do końca Pałac Górków, a raczej klasztor benedyktynek.

Współcześnie

Obecnie w pałacu znajduje się Muzeum Archeologiczne, posiadające najbogatsze w Polsce zbiory dotyczące starożytnego Egiptu, będące depozytem Muzeum Archeologicznych w Berlinie i Monachium. Na dziedzińcu stoi obelisk Ramzesa II sprzed świątyni w Athribis. Inną stałą wystawa w muzeum są „pradzieje Wielkopolski”.

We wnętrzach XVI-wiecznego pałacu rodziny Górków – działa restauracja Museum Cafe – romantyczny klimat tworzą tu stare mury, podparte zdobionymi kolumnami, a w środku umieszczony jest obelisk Ramzesa II.

Źródła

  1. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Poznaniu - Rejestr zabytków

Galeria

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Kuknij tyż na...

Losowa wiki