Most Chwaliszewski

2924strony na
tej wiki

Położenie mostu oraz przebieg dawnego koryta Warty pozbawiony zabudowań

Most Chwaliszewski, stare koryto Warty i Chwaliszewo na planie miasta z 1938 roku
Dodane przez Macbre

Most Chwaliszewski (niem. Wallischei-Brücke) - nieistniejąca już obecnie przeprawa przez Wartę, powstała najprawdopodobniej w drugiej połowie XIV wieku. Most znajdujący się na wylocie ulicy Wielkiej wiódł na Chwaliszewo, Ostrów Tumski, Śródkę i dalej w kierunku wschodnim. Przez ponad 140 lat był jedyną "cywilną" przeprawą przez rzekę.

Most drewnianyEdytuj

Pierwszy znany wizerunek mostu, opublikowany w dziele Civitates orbis terrarum, pochodzi z roku 1618. Przedstawia on most wsparty na sześciu drewnianych filarach, z przyczółkami zaopatrzonymi w okazałe bramy strażnicze. Po spaleniu go w 1704 roku podczas najazdu Szwedów, postawiono prowizoryczny most, na południe od starego. Właściwy most, odbudowany kilkanaście lat później, uległ ponownemu zniszczeniu w wyniku powodzi w roku 1736.

Od roku 1771 (kiedy zniszczony został most Łacina na Warcie) do 1913 (otwarcie mostu św. Rocha) most Chwaliszewski był jedyną "cywilną" przeprawą między lewo- i prawobrzeżnym Poznaniem. Grobla Berdychowska dostępna była jedynie przy niskich i średnich stanach wód. W tym okresie w czasie remontów mostu ruch kierowano na Wielką Śluzę na Warcie, udostępnianą wówczas wyjątkowo przez wojsko do celów cywilnych.

Ostatnia drewniana konstrukcja mostu została wzniesiona w roku 1808 . Pośrodku stał po północnej jego stronie drewniany krzyż z małą pasyjką (tzw. Krzyż Chwaliszewski). Przez liczącą 60 metrów długości przeprawę rocznie przejeżdżało prawie 200 tysięcy koni i wozów.

W roku 1818 na moście postawiono wodowskaz, a od 1822 roku prowadzono regularne obserwacje poziomu wody na rzece.

Stalowa przeprawaEdytuj

W roku 1878 drewniana konstrukcja została zastąpiony żelazną dwuprzęsłową przeprawą. Wcześniej, we wrześniu 1876 ustawiono prowizoryczny drewniany most dla ruchu pieszego. Ruch kołowy skierowano, jak zwykle przy remontach, przez Wielką Śluzę na Warcie. Stary, drewniany most rozebrano, równocześnie budując nowy z wykorzystaniem kafarów i pomp parowych. Teren oświetlano elektrycznie przy pomocy generatorów parowych. Na nowym moście zainstalowano także rury wodociągowe, gazowe, potem elektryczne i telefoniczne. Most miał początkowo nawierzchnię z drewnianych kostek brukowych. Nową przeprawę o stalowej konstrukcji otwarto 5 marca 1878.

Przy moście postawiono budki dla poborców myta mostowego w roku 1879, zrezygnowano z jego pobierania w 1887 roku.

W roku 1880 przez most wiodła linia tramwaju konnego, a od 1898 tramwaju elektrycznego.

Dowiedz się więcej w: Transport publiczny

Wojna i czasy powojenneEdytuj

Wycofujące się oddziały polskie wysadziły w 1939 roku zachodnie przęsło. W roku 1945 zniszczony został cały most. Po wojnie zbudowano most drewniany.

W roku 1967 oddano do użytku odbudowany po zniszczeniach wojennych Most Bolesława Chrobrego. Most Chwaliszewski rozebrano w roku 1968 po zasypaniu starego koryta Warty.