Fandom

Wszystko o Poznaniu

Mikołaj Skrzetuski

5425stron na
tej wiki
Dodaj nową stronę
Dyskusja0 Udostępnij
Quote3.png  Nad Zbarażem lśni ponuro

Niebo, które ogniem pryska:
Rycerz temperuje pióro
Zębem z tatarskiego pyska.
Piórem pisze w testamencie,
By pochować go w Poznaniu
I obraca się na pięcie,
I poświęca się zadaniu.
O, Muzo Kartoflana!
Odetchnij tchem historii,
Niech zabrzmi pieśń świetlana
O mężu spod Obornik:
On to, on to gromił lud ruski,
On to, on to zwał się Skrzetuski.

Szedł śród wrogów sam jak palec
I śród min przeciwpiechotnych.
Raz się czołgał jak padalec,
A raz skakał jak ptak błotny.
Nie wywąchał go Krzywonos,
Który z innych krew wysysał,
Lecz królowi doniósł donos
I w Historii się zapisał.
O, Muzo Kartoflana!
To chwila twa dziejowa,
Niech zabrzmi pieśń świetlana
O mężu spod Rożnowa:
On to, on to brnął przez lud ruski,
On to, on to zwał się Skrzetuski.

Rzekł do króla: Proszę króla,
Bezhołowie nam dopieka,
Tuhaj-Bej na haju hula,
Nie szanując praw człowieka;
Spraw, niech zdechnie pies poganin,
Ruszaj bronić racji stanu;
Słuchaj! bom Wielkopolanin
I nie lubię bałaganu!
Więc król się zdenerwował
I ruszył wnet na pogan
I wszystkich rozwalcował,
Ten powtarzając slogan:
Wstydź się, ludu tatarsko-ruski,
Bo mi wszystko doniósł Skrzetuski!

I tak Skrzetuskiego w cenę
Wzrosła sława wojownicza;
Lecz, że żonę miał Helenę,
To już wymysł Sienkiewicza.
Miał wręcz kłopot z ożenieniem,
Bo zeń kawał był furiata,
Za co wyrok z zawieszeniem
Otrzymawszy, zszedł ze świata.
Bóg duszę jego chwycił,
A szwagier - oszczędności;
Poznańscy karmelici
Dostali jego kości.
Pogrzebali go bez nagrobka

No i na tym - koniec i kropka.
  Quote2.png
Jacek Kowalski - Skrzetuski Wielkopolanin

Mikołaj Skrzetuski herbu Jastrzębiec (ok. 1610-1673) - szlachcic wielkopolski, pułkownik, pierwowzór bohatera „Ogniem i mieczem” Henryka Sienkiewicza.

Wcześnie umarł mu ojciec, więc z biedy i w poszukiwaniu sławy wojennej, wyruszył na Ukrainę, gdzie zaciągnął się do wojska. W czasie powstania Chmielnickiego walczył w chorągwi pancernej rotmistrza Marka Gdeszyńskiego.

Bohater wojenny

W 1649 roku znalazł się w oblężonym Zbarażu. Przedarł się wówczas przez wojska kozacko-tatarskie w przebraniu chłopskim z listami do króla Jana Kazimierza. Czyn ten rozsławił go na całą Polskę.

W 1651 roku wziął udział w bitwie pod Beresteczkiem.

Od 1658 roku został porucznikiem chorągwi lekkiej (tatarskiej) starosty osieckiego Adama Uriela Czarnkowskiego i przez kolejne lata sprawował tę funkcję. Na czele swojej chorągwi walczył pod komendą Stefana Czarnieckiego i Jana Sobieskiego z Rosją i Tatarami. Wsławił się brawurą i doświadczeniem wojennym.

Sienkiewiczowska pomyłka

Czyn, który go rozsławił, czyli wydostanie się z oblężonego Zbaraża, znalazł odbicie w licznych listach i pamiętnikach. Prawdopodobnie wówczas nastąpiła pomyłka. Ktoś zastąpił Mikołaja Janem. Henryk Sienkiewicz, korzystając z tych właśnie dokumentów, nazwał swojego bohatera Janem i pod tym imieniem go unieśmiertelnił.

Infamis i banita

W warunkach bardziej cywilnych Skrzetuski był bardzo krewkiej natury. O ile okazywało się to wielce pożądane na polach walki z Tatarami i Kozakami, o tyle w warunkach cywilizowanych i w życiu osobistym duża popędliwość nie przysparzała naszemu bohaterowi ni splendoru, ni to chwały, a jedynie problemy.

Dowodem na to były liczne wyroki sądowe skazujące naszego bohatera na banicję, infamię, a nawet śmierć. Jedną z głośniejszych spraw była próba zmuszenia do małżeństwa podkomorzanki bełskiej, Zofii Zawadzkiej, pomocą zajazdu, która zakończyła się dla niego wyrokami skazującymi.

Śmierć i spuścizna

Zmarł najpewniej na krótko przed bitwą pod Chocimiem w 1673 roku. Po śmierci szczątki Mikołaja zostały złożone, według jego woli, w kościele u Ojców Karmelitów Bosych na Wzgórzu Wojciecha, o czym informuje tablica pamiątkowa. Jego nagrobek nie zachował się jednak do naszych czasów.

Dodatkową pamiątką jest kamienica przy Starym Rynku 30, w której mieszkał przez wiele lat i z której wyruszał na kolejne bitwy.

Ciekawostki

Na cześć fikcyjnego odpowiednika Mikołaja Skrzetuskiego - Jana Skrzetuskiego nazwano jedną z ulic w Poznaniu.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Kuknij tyż na...

Losowa wiki