Fandom

Wszystko o Poznaniu

Kolegiata św. Marii Magdaleny

5425stron na
tej wiki
Dodaj nową stronę
Dyskusja0 Udostępnij

52° 24.408' N 16° 56.154' E

Kolegiata Farna św. Marii Magdaleny - model.jpg

Model kolegiaty farnej (widok z południowego wschodu)

Poznań Kolegiata Marii Magdaleny Alberti 3.jpg

Ruiny kolegiaty na gwaszu Karola Albertiego z 1798 roku

Poznań Kolegiata Marii Magdaleny Alberti 4.jpg

Ruiny kolegiaty na gwaszu Karola Albertiego z 1798 roku

Makieta - Kolegiata Farna.jpg

Kolegiata na makiecie dawnego Poznania

Goębia 018.jpg

Serce dzwonu starej Kolegiaty

Kolegiata św. Marii Magdaleny - zbudowany w XIII wieku, jeden z największych gotyckich kościołów w Polsce. Jego wieża przez stulecia górowała nad miastem stanowiąc jeden z jego symboli. Kolegiata nękana przez najeźdźców i trawiona przez pożary została ostatecznie rozebrana w roku 1802 (rozebrano wówczas wieżę, która ostała się jako jedyny element budynku kolegiaty).

Do czasów współczesnych zachowały się dane o imponujących wymiarach kolegiaty:

  • długość: 115 łokci (około 70 m),
  • szerokość: 70 łokci (około 42 m),
  • wysokość nawy głównej: około 30 m,
  • wysokość wieży: około 100 m (zwieńczona hełmem z iglicą - łącznie 114,80 m).

W roku 1263 był to trzeci pod względem wysokości budynek w Europie.

Budowa kolegiaty

W roku 1252 biskup wraz z poznańską kapitułą wyraził zgodę na powstanie nowej świątyni na lewym brzegu Warty. Decyzja ta została powtórzona w przywileju lokacyjnym z 1253 roku. Nowo powstała parafia farna została wydzielona z parafii św. Marcina.

Rok 1263 to najbardziej prawdopodobna data rozpoczęcia budowy kolegiaty, której nadano wezwanie św. Marii Magdaleny, gdyż imię Najświętszej Marii Panny, wówczas „najpopularniejsze”, nosiła już świątynia na Ostrowie Tumskim.

Historia

W 1282 roku patronat nad świątynią objęły dominikanki. W roku 1296 opiekunem kolegiaty był książę, przypuszczalnie jej fundator.

1388 i 1442 to lata, w których kościół poddano znacznym pracom budowlanym.

5 lipca 1471 r. świątyni nadano godność kolegiaty. W roku 1555 Zygmunt August przekazał patronat nad kościołem magistratowi.

Dzwony

W roku 1474 odlano nowe dzwony dla kolegiaty. Na ten cel Kapituła Poznańska pożyczyła magistratowi kilkadziesiąt cetnarów miedzi. Dzwony zawieszone zostały we wzniesionej w 1473 roku okazałej, wysokiej na 90 m gotyckiej wieży, która dominowała nad całą ówczesną zabudową miejską[1].

Kolejna informacja w źródłach pojawia się 200 lat później. 11 października 1681 r. na wieży kolegiaty farnej zawieszono ogromny dzwon o wadze 112 cetnarów. Znajdował się on tam aż do 3 czerwca 1773 r., gdy w wieżę uderzył piorun, powodując pożar, który strawił wewnętrzną, drewnianą konstrukcję wieży. W jego wyniku wielki dzwon, wraz z innymi, runął na ziemię i rozpadł się na części.

Serce dzwonu starej Kolegiaty znajduje się przy wejściu do obecnej fary, przy ulicy Gołębiej.

Ołtarze i kaplice

W kolegiacie znajdowały się 52 ołtarze oraz 14 kaplic (zajmujących dwa poziomy) fundowanych przez miasto, cechy, stowarzyszenia religijne i prywatnych darczyńców.

Pochowani w kolegiacie

Świątynia była miejscem wiecznego spoczynku przedstawicieli szlachty, elity władz miejskich i kościelnych, prałatów i kanoników kolegiackich. Najbardziej znaną osobą pochowaną w kościele był Józef Struś, któremu rada miejska przyznała miejsce pogrzebowe pod ołtarzem św. Katarzyny.

Pożary

Pierwszy raz kolegiata ucierpiała podczas wielkiego pożaru Poznania w roku 1447. Po tym zdarzeniu opiekę nad farą przejął król Kazimierz Jagiellończyk, odbierając ją dominikankom. Odbudowa świątyni trwała do roku 1470.

W czasie najazdu Szwedów na Poznań, 10 lipca 1657 roku, wojska szwedzkie podpaliły kościół. Pożar strawił wnętrze kolegiaty, a jego remont zakończył się w 1661 roku.

3 czerwca 1773 roku uderzenie pioruna wywołało pożar, który niemal doszczętnie strawił kościół[1]. Dodatkowo, podczas jego odbudowy, 18 września 1777 r., runęła jedna ze ścian. Dzieła zniszczenie dopełnił kolejny pożar z roku 1780. Parafia farna przejęła kościół po kasowanym zakonie jezuitów, rezygnując z remontu zrujnowanej kolegiaty.

Rozbiórka wieży

Pożar z roku 1780 pozostawił jedynie nietkniętą wysoką wieżę świątyni. W roku 1802 postanowiono ją jednak rozebrać, gdyż zagrażała otoczeniu. Dzwony kościelne przeniesiono na cmentarz Wszystkich Świętych znajdujący się za Ciemną Bramką (obecnie znajdują się one w farze). Łuki bramy, która okazała się za wąska, zwyczajnie ociosano.

Information icon.svg Dowiedz się więcej w: Ciemna Bramka

Współcześnie

W miejscu kolegiaty znajduje się obecnie Plac Kolegiacki, zaś funkcję i patronkę świątyni przejął stojący w bezpośrednim sąsiedztwie kościół pojezuicki.

Do naszych czasów przetrwała pochodząca z ok. 1430 roku rzeźba Chrystusa Bolejącego. Obecnie znajduje się ona w kaplicy Świętych Męczenników Jezuickich we współczesnej farze.

Prawdopodobnie z pierwszej fary pochodzi również serce dzwonu, znajdujące się (częściowo wbite w ziemię) przy bramie wjazdowej do kolegium jezuickiego.

Źródła

  1. 1,0 1,1 „Kronika Miasta Poznania” nr 3/2003, Poznań, Wydawnictwo Miejskie, 2003.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Kuknij tyż na...

Losowa wiki