Poznań w pierwszych dekadach wieku XIX stał się twierdzą. Do końca lat 30. ukończono umocnienia prawobrzeżne, w drugiej połowie lat 40. umocnienia lewobrzeżne twierdzy poligonalnej. Miasto obwarowane zostało ściśle wałami i fosami fortecznymi. Komunikację umożliwiało łącznie czternaście bram - 13 przeznaczonych dla ruchu pieszego i kołowego oraz jedna kolejowa wykorzystywana do celów wyłącznie wojskowych:

• Brama Berlińska
• Brama Bydgoska
• Brama Cmentarna
• Brama Dominikańska
• Brama Dębińska
• Brama Glinna
• Brama Kaliska
• Brama Kolejowa
• Brama Królewska
• Brama Młyńska
• Brama Rycerska
• Brama Szelągowska
• Brama Warciana
• Brama Warszawska
• Brama Wielka
• Brama Wildecka
• Brama Wodna
• Brama Wrocławska
• Brama Wroniecka
• Ciemna Bramka
• Furta Grobelna

Tylko trzy bramy były czynne również nocą: Berlińska oraz Cmentarna, a później także Warszawska.

ArchitekturaEdytuj

Część bram powstała jako przepusty w wale z mostem przerzuconym przez fosę, w krótkim odcinku zwodzonym. Architektura tych bram posiadała w mniejszym lub większym stopniu nawiązania do średniowiecznej architektury obronnej. Pozostałe bramy, umieszczone w murze lub przesiecznicy w wale, miały budowlę uproszczoną.

Likwidacja bramEdytuj

Budowa pierścienia fortów rozpoczęta w latach 80. XIX wieku oraz decyzja cesarza Wilhelma II Hohenzollerna o uczynieniu z Poznania miasta rezydencjonalnego zaowcowały likwidacją twierdzy poligonalnej w pierwszej dekadzie XX wieku. Do połowy lat 20. z mapy Poznania zniknęły niemal wszystkie bramy.

Pozostawiono jedynie Bramę Kaliską, jako pamiątkę fortecznej historii miasta. Również i ta brama podzieliła los pozostałych trzynastu – rozebrano ją po II Wojnie Światowej, w roku 1950.