FANDOM


Z4827767X

52° 24.669' N 16° 57.195' E

Śródka 1888

Śródka na planie miasta z roku 1888 - widoczne bramy Bydgoska i Warszawska oraz Śluza Katedralna z pobliskim Mostem Cybińskim

Ostrówek - 1888

Ulica Ostrówek od strony Mostu Cybińskiego w czasie powodzi w roku 1888

Śródka 1938

Śródka na planie miasta z roku 1938

Goplana - 1913

Fabryka Czekolady Goplana przy ulicy Warszawskiej na fotografii z roku 1913

Most Cybiński mural

Mural przedstawiający Most Cybiński w roku 1907

Śródka (niem. Schrodka) - dzielnica Poznania, włączona w granice miasta w 1800 roku. Znajduje się na wschód od Ostrowa Tumskiego, po drugiej stronie Cybiny (Kanału Ulgi, odnogi Warty). Należy do osiedla samorządowego Ostrów Tumski-Śródka-Zawady-Komandoria. Ze Śródką sąsiadują osiedla Komandoria, Zawady, Podwale i Berdychowo.

Geneza nazwy

Nazwa Śródka pojawiła się dopiero w wieku XIII. Analogicznie do nazw innych polskich miast, pochodzących od dni tygodnia, można łączyć ją z dniem, w którym odbywały się w niej targi[1]. Inne przypuszczenia snuł Józef Łukaszewicz w swoim dziele Obraz historyczna-statystyczny miasta Poznania - Śródka "zawdzięcza nazwę swą położeniu śradkawemu między Ostrówkiem a przedmieściem św. Jana"[2].

Historia

Śródka rozwijała się początkowo jako osada targowa obok Ostrowa Tumskiego. W roku 1288 Przemysł II darował ją biskupom poznańskim, nadając Śródce charakter gospodarczego zaplecza dla dóbr kapitulnych oraz biskupich i częściowo uniezależniając ją od kryzysów w Poznaniu. W wieku XIII Śródka posiadała już własny samorząd.

Śródka starsza od Poznania?

Już w dokumentach z roku 1245 pojawia się informacja o Cives - mieszczanach ze Śródki. W dokumencie lokacyjnym Poznania pojawia się także wzmianka o Henryku, dawnym sołtysie śródeckim. Kroniki i roczniki z końca XIII w. wspominają o antiqua civitas Posnaniensis, czyli Starym Mieście Poznańskim, skąd książę Przemysł I przeniósł mieszczan (cives) do nowego lewobrzeżnego miasta Poznania. Miejski charakter Śródki wskazuje też fakt ulokowania pierwotnego klasztoru dominikańskiego, przed rokiem 1238[3].

Średniowiecze

Śródka już w XIII wieku, dysponując od pewnego już czasu prawem do targu, organizowała regularne jarmarki na św. Dominika. Przywileje z lat 1288 i 1293 przyznały prawo do handlu suknem, tkaniną nieznaną wcześniej w Polsce. Na Śródce znajdowały się jatki rzeźnicze, piekarskie, szewskie, tawerny piwne. Miasto dysponowało prawem do uprawiania wszelkich rzemiosł.

Mimo licznych przywilejów i praw miejskich, Śródka nie rozwinęła się w nowoczesne miasto. Po lokalizacji Śródki nie wytyczono nowego układu ulic, zamiast tego powstał nieforemny Rynek Śródecki z dominującym kościołem św. Małgorzaty.

Inwentarz dóbr biskupich z 1564 r. wylicza 22 domy w rynku i zaledwie 61 domów przy ulicach śródeckich[4]. Na całej Śródce było więc mniej domów niż przy poznańskim Starym Rynku.

Śródka, zajmująca teren 9 ha, wciśnięta była między rzeki i wzgórza, nie posiadała pól do wypasu bydła. Otaczały ją dobra komandorii joannitów oraz Ostrówek stanowiący własność kapituły, a nie biskupa (do którego należała Śródka). Próby zmiany tego stanu rzeczy wymagały trudnych negocjacji z komandorem maltańskim.

Spory piwowarów

Ciekawym epizodem w dziejach Śródki są spory śródeckich i chwaliszewskich piwowarów z browarami poznańskimi, sięgające swą historią wieku XV. Poznańscy piwowarzy wywalczyli wówczas monopol na swoje wyroby w obrębie miasta. Ich konkurencja ze Śródki i Chwaliszewa chciała rzecz jasna poszerzyć swoje rynki zbytu. Złocisty trunek z Poznania warzono na wodzie z Bogdanki, chwaliszewski na wodzie warciańskiej, śródecki zaś na wodzie z Cybiny.

Spór zaostrzył się w roku 1637, jeszcze przed potopem szwedzkim, który najbardziej zniszczył Chwaliszewo i Śródkę. Sprawa sporu trafiła nawet przed rzymski trybunał, przed którym piwowarzy chwaliszewscy i śródeccy apelowali od wyroku komisarza apostolskiego[5].

W roku 1667 odbudowa po zniszczeniach została zakończono w takim stopniu, iż spór piwowarów mógł ponownie przybrać na sile. Walka ta była kontynuowana do roku 1800, gdy Chwaliszewo i Śródka utraciły swoją samodzielność poprzez włączenie w granice Poznania.

Zabory

Gdy Poznań w roku 1793 znalazł się pod pruskim panowaniem, władze zaborcze postanowiły zlikwidować okoliczne miasteczka należące do kościoła. W wyniku tych postanowień w dniu 28 czerwca 1800 roku licząca 533 mieszkańców Śródka została włączona w granice miasta.

W okresie zaborów Śródka uchodziła za jedną z najbardziej polskich dzielnic Poznania.

Po I wojnie światowej

Na Śródkę od 1930 r. jeździł pierwszy w Polsce „biedny tramwaj”, czyli trolejbus – kursował po trasie „Rynek Śródecki–ul. Bydgoska–ul. Zawady-ul. Wiejska”.

Information icon Dowiedz się więcej w: Trolejbusy w Poznaniu

Dzieje powojenne

Rondo Śródka

Rondo Śródka: lata 60. i 70. XX wieku zmieniły diametralnie oblicze Śródki

Potrzebujemy twojej pomocy przy edycji tej sekcji. Rozwiń treść i opisy, dodaj linki, wgraj ilustracje.

Rewitalizacja Śródki

Potrzebujemy twojej pomocy przy edycji tej sekcji. Rozwiń treść i opisy, dodaj linki, wgraj ilustracje.

Najważniejsze miejsca

Centralnym punktem dzielnicy jest Rynek Śródecki. W pobliżu znajduje się wiele znanych budynków:

Źródła

  1. Handel Poznania z zachodem w wiekach średnich w: „Kronika Miasta Poznania” nr 4/1927, Poznań, Wydawnictwo Miejskie, 1927.
  2. ZYGMUNT ZALESKI, ŚRODA POZNAŃSKA w: „Kronika Miasta Poznania” nr 3/1927, Poznań, Wydawnictwo Miejskie, 1927.
  3. Śródka i Ostrówek w dziejach Poznania, Jacek Wiesiołowski
  4. Śródka i Ostrówek w dziejach Poznania, Jacek Wiesiołowski
  5. Piwo śródeckie przed rzymskim trybunałem w: „Kronika Miasta Poznania” nr 1/1997, Poznań, Wydawnictwo Miejskie, 1997.

Linki

Galeria

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.