Śródka

Komentarze0

2924strony na
tej wiki

Śródka (niem. Schrodka) - dzielnica Poznania, włączona w granice miasta w 1800 roku. Znajduje się na wschód od Ostrowa Tumskiego, po drugiej stronie Cybiny (Kanału Ulgi, odnogi Warty). Należy do osiedla samorządowego Ostrów Tumski-Śródka-Zawady-Komandoria. Ze Śródką sąsiadują osiedla Komandoria, Zawady, Podwale i Berdychowo.

Historia Edytuj

Śródka rozwijała się początkowo jako osada targowa obok Ostrowa Tumskiego. W roku 1288 Przemysł II darował ją biskupom poznańskim, nadając Śródce charakter gospodarczego zaplecza dla dóbr kapitulnych oraz biskupich i częściowo uniezależniając ją od kryzysów w Poznaniu. W wieku XIII Śródka posiadała już własny samorząd.

Śródka starsza od Poznania? Edytuj

Już w dokumentach z roku 1245 pojawia się informacja o Cives - mieszczanach ze Śródki. W dokumencie lokacyjnym Poznania pojawia się także wzmianka o Henryku, dawnym sołtysie śródeckim. Kroniki i roczniki z końca XIII w. wspominają o antiqua civitas Posnaniensis, czyli Starym Mieście Poznańskim, skąd książę Przemysł I przeniósł mieszczan (cives) do nowego lewobrzeżnego miasta Poznania. Miejski charakter Śródki wskazuje też fakt ulokowania pierwotnego klasztoru dominikańskiego, przed rokiem 1238^[1].

Średniowiecze Edytuj

Śródka już w XIII wieku, dysponując od pewnego już czasu prawem do targu, organizowała regularne jarmarki na św. Dominika. Przywileje z lat 1288 i 1293 przyznały prawo do handlu suknem, tkaniną nieznaną wcześniej w Polsce. Na Śródce znajdowały się jatki rzeźnicze, piekarskie, szewskie, tawerny piwne. Miasto dysponowało prawem do uprawiania wszelkich rzemiosł.

Mimo licznych przywilejów i praw miejskich, Śródka nie rozwinęła się w nowoczesne miasto. Po lokalizacji Śródki nie wytyczono nowego układu ulic, zamiast tego powstał nieforemny Rynek Śródecki z dominującym kościołem św. Małgorzaty.

Inwentarz dóbr biskupich z 1564 r. wylicza 22 domy w rynku i zaledwie 61 domów przy ulicach śródeckich^[2]. Na całej Śródce było więc mniej domów niż przy poznańskim Starym Rynku.

Śródka, zajmująca teren 9 ha, wciśnięta była między rzeki i wzgórza, nie posiadała pól do wypasu bydła. Otaczały ją dobra komandorii joannitów oraz Ostrówek stanowiący własność kapituły, a nie biskupa (do którego należała Śródka). Próby zmiany tego stanu rzeczy wymagały trudnych negocjacji z komandorem maltańskim.

Spory piwowarów Edytuj

Ciekawym epizodem w dziejach Śródki są spory śródeckich i chwaliszewskich piwowarów z browarami poznańskimi, sięgające swą historią wieku XV. Poznańscy piwowarzy wywalczyli wówczas monopol na swoje wyroby w obrębie miasta. Ich konkurencja ze Śródki i Chwaliszewa chciała rzecz jasna poszerzyć swoje rynki zbytu. Złocisty trunek z Poznania warzono na wodzie z Bogdanki, chwaliszewski na wodzie warciańskiej, śródecki zaś na wodzie z Cybiny.

Spór zaostrzył się w roku 1637, jeszcze przed potem szwedzkim, który najbardziej zniszczył Chwaliszewo i Śródkę. Sprawa sporu trafiła nawet przed rzymski trybunał, przed którym piwowarzy chwaliszewscy i śródeccy apelowali od wyroku komisarza apostolskiego^[3].

W roku 1667 odbudowa po zniszczeniach została zakończono w takim stopniu, iż spór piwowarów mógł ponownie przybrać na sile. Walka ta była kontyunowana do roku 1800, gdy Chwaliszewo i Śródka utraciły swoją samodzielność poprzez włączenie w granice Poznania.

Zabory Edytuj

Gdy Poznań w roku 1793 znalazł się pod pruskim panowaniem, władze zaborcze postanowiły zlikwidować okoliczne miasteczka należące do kościoła. W wyniku tych postanowień w dniu 28 czerwca 1800 roku licząca 533 mieszkańców Śródka została włączona w granice miasta.

W okresie zaborów Śródka uchodziła za jedną z najbardziej polskich dzielnic Poznania.

Dzieje powojenne Edytuj

Potrzebujemy twojej pomocy przy edycji tej sekcji. Rozwiń treść i opisy, dodaj linki, wgraj ilustracje.

Rewitalizacja Śródki Edytuj

Potrzebujemy twojej pomocy przy edycji tej sekcji. Rozwiń treść i opisy, dodaj linki, wgraj ilustracje.

Najważniejsze miejsca Edytuj

Centralnym punktem dzielnicy jest Rynek Śródecki. W pobliżu znajduje się wiele znanych budynków:

kino Malta (przeniesiony na ulicę Rybaki)
kościół św. Małgorzaty z XVI wieku
XVIII-wieczny klasztor filipinów
kościół św. Kazimierza
zespół poklasztorny Reformatów
Poznańska Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I stopnia nr 2 im. T. Szeligowskiego.

Zespół urbanistyczno-architektoniczny Ostrowa Tumskiego i Śródki od 6 października 1982 roku figuruje w rejestrze zabytków pod numerem A-239[3].